Reisverslag

Rob Dekker, 30 augustus 2010
Nederland , Rotterdam 18°

“Een klomp met een zeiltje”.

In de vorige “waarbenjij” melde ik, bij het bezoek aan de Kamper Kogge in Amsterdam, “Dat als er een plekje op de Kogge is voor Sail-out”, Piet me zou bellen.
Zondagavond belt Piet inderdaad. De Kamper Kogge vaart maandag (23 augustus) mee in het “Sail-out” konvooi en gaat daarna terug naar Haarlem om te overnachten. Aansluitend gaan ze via de ‘Staandemasten’-route door naar Rotterdam. Of ik tot Haarlem mee wil? Ja, natuurlijk!!

Als we maandag ochtend uit het Amsterdamse station komen, worden we overvallen door een wolkbreuk. Snel de tram in (of was dat de rondvaartboot?). Op de Kogge is de bemanning al bezig met de voorbereiding voor “Sail-out”. Schipper Jan schat het weer voor die dag in en besluit de ra (dat is de balk waaraan het zeil hangt) op het kasteel (dat is het ‘kasteel’-achtige opbouw op het achterdek) te laten zakken. Geen verkeerde beslissing naar een uur later blijkt. Rond 11 uur sluiten we aan in het konvooi van windjammers en tallships. Nog maar nauwelijks de Amsterdamse haven uit en we worden getroffen door een tot windkracht 9 oplopende zijwind. En dan is er goed zeemansschap nodig, om op het open Noordzeekanaal een rechte koers te houden.
Zelfs de trots van de Vaderlandse marine, “HMS Tromp” ligt op een gegeven moment bijna dwars in het Noordzeekanaal. Heb ik weer. Mag ik mee, mag ik meteen windkracht 9 in deze ‘klomp met een zeiltje’, de “Kamper Kogge” ervaren.

UITLEG: Een Kogge is een scheepstype dat rond 1200 geïntroduceerd werd door de Hanze en is ontwikkeld uit het Vikingschip. Het is een zeegaand vrachtschip, welke op de Oostzee zijn oorsprong heeft. Met de uitbreiding van de handel tussen de Hanze steden, verruimde het vaargebied zich tot de Nederlandse, Belgische en Engelse kust (Noordzee). Een kogge kon tot 80 ton (!) vracht vervoeren. Koggen schepen hebben in de periode 1200 tot 1450 een enorm beidrage geleverd aan de handelsontwikkeling. Op een Kogge staat midscheeps een enkele mast met dwarsgetuigd zeil. De Kogge is de grondlegger van de huidige kustvaarders.
De Kamper Kogge is een ‘reconstructie’, naar voorbeeld van een opgegraven wrak uit de 14 e eeuw. Met authentieke materialen en bouwmethode is tussen 1994 en 1998 deze Kogge in Kampen gebouwd. Piet is daar al meer als 10 jaar een toegewijde vrijwilliger. Met zijn timmer vaardigheid is er menig noodzakelijke 21ste eeuw ‘luxe’ aan het oog onttrokken. Zo heeft deze Kogge een complete RVS keuken aan boord. Ingeklapt zie je echter alleen maar een grote houten hutkoffer in het vrachtruim staan.

Nabij de Velsertunnel vindt de schipper het genoeg en koerste terug naar zijkanaal C (De meeste Tallships zijn vanwege het weer in IJmuiden blijven liggen). Helaas, ook hier benam de storm de schepen een goede heenkomen. De brug van de A9 mag vanwege de wind niet open. Wordt dus voor de bemanning een overnachting ‘buiten’, ipv in de Haarlemse binnenstad. Licht gemor stijgt op, “Weer een boterham met pindakaas, weer geen koud pilsje” (koken gaat uit veiligheidsoverweging op elektrische kookplaten). Wat blijkt, de 230 V generator is kapot. “Ehhh, zal ik er even naar kijken?” En even later ligt de generator uit elkaar. De bemanning vermoed een stukende dynamo, maar dat lijkt mij wel erg makkelijk (!).
Als het testen geen resultaat opleveren en er geen documentatie is, besluiten we (met nog 2 passagiers) van boord gaan. Zoek ik op internet wat gegevens bij elkaar en kom ik morgen met (test)gereedschap terug.

Dinsdagmorgen belt Piet, dat hij toch maar de dynamo gedemonteerd heeft en ze inmiddels in Haarlem-Noord liggen. Ik pik hem op en samen naar een auto-electra bedrijf. Inderdaad, de dynamo mankeert niks. Dan moet er meer zijn. De schipper wil door, dus oppert Piet mee te gaan. Snel even een slaapzak ophalen en naar de Kogge. Deze is dan (helaas) al door Haarlem heen, zodat we in Schalkwijk opstappen. We duiken de goed verstopte motorkamer in (het schip is tenslotte een reconstructie uit de 14e eeuw!).

Bij de bruggen, waar verkeersstromen van de 21e eeuw die van de 14e eeuw kruizen, is het wel eens “krap an”. Onder druk van de hedendaagse hectiek, moet de Kogge zich aan passen. Zeilen op deze route met zijn vele bruggen is dan ook niet bij. Gelukkig krijgt de schipper hulp van 2 zorgvuldig in de Kogge verstopte dieseltjes.

Dubbelgevouwen tussen deze beide sonoor snorrende dieseltjes neem ik de generator onder handen. Overpeinzende over wat de uitval veroorzaakt, wordt ik ruw heen en weer geslingerd. Luid gebonk op de houten romp, er klinkt gekraak door het schip, er volgt een doffe plof. Worden we aangevallen door piraten? Worden we beschoten? De luid aanzwellende diesels halen me bruusk terug naar de 21e eeuw. Even later krijgen we uitleg. De Kogge meet 7 meter 65 breed. En de brug waar we door moesten, 8 meter 10. Omdat beton het nog altijd wint van eikenhout, rolde er aan beide zijde dikke stootwille (soort Skippy-ballen) mee. En ja, als je die samen perst tussen de kade en een scheepje van 70 ton (45 ton eikenhout en 25 ton ballast!), dan wil er wel eens één klappen.
Het defect aan de generator is niet te verhelpen. Met snoertjes en krokodillenbekjes creëer ik een noodloop circuit. Nog voor de Braasemermeer draait de generator weer. Er is stroom, dus de koelkast kan weer koelen en de koffiemachine weer pruttelen. In het centrum van Alphen ad Rijn meren we even af, zodat de kok(kin) naar de ‘Super’ kan. Passerende kinderen kijken verbaasd naar de Kogge en vragen “of wij echte piraten zijn”. We komen dinsdag tot Gouda. De beide spoorbruggen laten ons pas woensdag door. En dan zit je opeens tussen ‘zee’lui. Komen de verhalen los. Over de “Ommelandvaart in 2004” (zie http://www.kamper-kogge.nl/Ommelandvaart_2004/index.php )

Woensdag draait de spoorbrug pas na de ochtendspits, zodat er alle tijd is om de ra weer in de mast terug te plaatsen. Met ‘ouderwets’zeemansschap, dus met vele handjes, wordt het bijna 120 vierkante meter grote zeil weer naar de top gehesen. De nog steeds sterke westen wind bolt het flink op. De windrichting is ongeschikt om op te zeilen, dus is de volgende handeling het zeil tegen de ra ophalen. Nee, daarvoor hoef je niet omhoog, gaat allemaal met katrollen en lijnen.
Na Gouda door de Julianasluis de Hollandse IJssel op. Het water waarvoor de Kogge gebouwd is. Het water waar eb en vloed weer regeren. Op naar Rotterdam. De reis verloopt voorspoedig, zodat we rond 12 uur al voor de van Brienenoord brug dobberen. Deze opent alleen op afspraak. En die staat voor 2 uur. Even spieken in de almanak. De ‘vrije’ doorvaarthoogte is 22 meter. De mast van de Kogge meet 22 meter 50.

Maaaar, het is eb! Voorzichtig manoeuvreert de schipper de Kogge voor de brug. Het kruis in de top beweegt niet. We kunnen door. Rotterdam in. Wel in vol ornaat, dus snel alle vlaggen op het kasteel gehesen. Via de “Hef” en “de staart van het zwaantje” (het te openen deel van de Erasmusbrug) naar Delfshaven (Schiehaven). Vroeg in de middag meren we af op de werf, naast de in aanbouw zijnde “Delft”. Na een hartelijk welkom kunnen we de werf uitgebreid bekijken. Koren op de molen voor Piet.
Donderdagochtend zijn de motoren afgekoeld en vervangen we, met behulp van materiaal van de werf, de provisorische noodlooop tot een gebruiksvriendelijkere versie. Alles nog even testen en mijn ‘klus’ zit erop. Ook Piet heeft het erop zitten, zodat we na het middageten afscheid nemen van de bemanning en de trein naar Haarlem nemen.

Bemanning van de Kamper Kogge, nogmaals hartelijk dank voor de prachtige dagen. Ik wens jullie een behouden vaart, groet, Rob.

Foto's bij reisverslag

Wil je goedkoop naar het buitenland bellen? Bel dan via HalloBuitenland.nl

Reageren op bovenstaand reisverslag

Reacties op bovenstaand reisverslag